Publicistikė  >>   Oktapodėt e rinj

Oktapodėt e rinj

13 maj 2006

Mė sė fundi kundrejt prezantimit mediatik tė cekėt madje nga njėherė tė favorshėm ndaj skandalit tepėr tė mprehtė si shoqėrisht kompleks tė emetimit tė pornovideos private tė njė “dive”, Lubonja sjell qėndrimin e tij tė pjekur ēka s’i mungon, veēse prej interesit madje klanor extremist politik jo vetėm si antikomunist por edhe nė zhvillimet e sotme. Nė fakt jo rastesisht ėshtė anashkaluar pikėrisht shkaku kriminal i skandalit: droga qė e detyron edhe individin qė shoqėrisht pėr nga vepra si regjizore do tė perceptohej si intelektuale tė transformohet nė kavje sexi. Kjo sepse tek droga e krimi ėshtė mbėshtetur potenciali ekonomik i politikės e pushtetit . Ndėrkaq zanati mė i lashtė i tej pėrbuzur i femrės , pėrveēse shoqėrisht i tejstimuluar sė shfrytėzuari nė shitje tė trupit vetėm pėr bukėn e gojės, ėshtė shumė mė i pafajshėm se tė shiturit e njeriut po aq lashtėsisht nė keqbėrje publike, nė pabesi intriga tradhėti tė tjetrit apo tė grup interesave . Madje historia botėrore ėshtė zhvilluar sipas ndeshjes sė principeve progresiste me tė kundėrtat e tyre tė maskuara ecur bashkė. Kėshtu shėrbesat politike e mediatike mjegullojnė amoralitetin e pėrgjithshėm social ku na ka shtyrė politika dhe etja pėr pushtet, qė tė familjarizohemi me sofistikimet e pėrfaqėsimit tė antiprincipit pėr tė mos dalluar dot tė mirrėfilltin nga falsi. Pikėrisht nė sfumim tė kėtij realiteti politologė e analistė injorojnė fenomenin mafia nė kapje jo vetėm tė shtetit por edhe tė medias, konsideruar kjo akuzė anakronike pėrveēse paranojake kundrejt zhvillimit modern tė sistemit mediatik.

*           *           *

Pėrpos reflektimit prej zhvillimeve ndaj meje mė duhet tė thellohem pėrgjithėsisht kur principi kompromentohet pjesshėm apo krejtėsisht. Me sa duket interesat synuar nėpėrmjet presioneve mafiamediatike janė sa intrigante po aq mediokre e vetėposhtėruese, nė tė kundėrt deri edhe qaramane . Presioni pėr tė mė lėkundur garancinė tek gazeta “Panorama” edhe pse me kontratė tre vjeēare u pasua nga largimi im demostrativ madje edhe me spjegime publike. Nuk e di ēfarė ende ju intereson apo i tremb mafiainteresat e gazetės por sinjalet zyrtare pėr rikthim tek ajo jo vetėm i injoroj por mė shtien nė mendime. Pragmatizėm ky sipas tyre qė unė do ta pėrktheja paturpėsi me sa duket pėr tė mos mė “acaruar” mė tej. Kėtu fillon dallimi esencial midis meje dhe Metės se paku si individ nė raport me principin . Mesazhet prej stafit tė tij qė arita qėllimit pėr tu bėrė e famshme apo mė keq : qė arita tė shkatėroja Ramiz Alinė madje me kontributin e kėsaj gazete ndaj dhe duhet t’ju jem mirėnjohės, nuk mė fyejnė mė siē dhe nuk i maskojnė dot, por sinqerisht mė habisin nėse vėrtet kėta njerėz mendojnė kaq ngushtė apo ju duhet tė sillen kėshtu. Gjithėsesi kėtu nuk po shtroj problemin tim por tė pėrgjithshmin i cili ėshtė gjynah pėr shoqėrinė tė mos rroket dot.

Posedimi i sistemit mediatik nga manjatėt e politik-bisnesit kryesisht tė majtė

Realisht koncepti i agjentit apo spiunit klasik ėshtė vėrtet i ezauruar si praktikė rutinė pėrderisa sot punohet me infiltrim global interesash nėpėrmjet sistemit modern difuziv jo vetėm nėteknologji por fatkeqėsisht deri edhe nė mentalitet . Si rrjedhim difuzimi i interesave tė ndėrsjellta tek pėrgjithėsisht tė gjithė politikanėt qė pėrfaqėsojnė shpesh edhe hapur interesa nė mvartėsi tė zgjidhjes qė do t’ju mbrojė pėrfitimin politik ėshtė megjithatė i deshifrueshėm. Parė nė kėndvėshtrimin e emancipimit tė pėrgjithėshėm social tė menduarit njėherėsh majtas e djathtas pėr tė gjetur tė mesmen e artė nė alternativat qė na ofrohen, kjo me transparencė e vetėdijė tė plotė do tė ishte formula konsensuale apo ajo e kompromisit tė pėrgjithėshėm qė na mungon. Ndėrsa absolutisht nuk mungojnė devijime nga principi vetėm pėr autoritet potencial pushteti. Si nė tė gjithė botėn potencuar nga oligarkitė sekrete qė mbajnė ndezur tė gjitha llojet e konflikteve me bazė edhe krimin edhe drogėn deri tek luftrat e terrorizmi, nė interes tė kapitalit nė duart e tyre, protagonistėt e konfliktit tek ne nxiten e mbėshteten ekonomikisht nė garė sė joshuri pėr tu hedhur fort tė kapin pushtetin qė ju tundet tek hunda siē ka ndodhur qė nė vitet 70 me vetė Alinė.

Nė fushėn e medias kjo lexohet deri nė paradoks. Ēensurohem nga “Panorama” pėr Jozefina Topallin e Besnik Mustafain e jo pėr Edi Ramėn. Ky i fundit lemeris me kėrcėnime pronarin e stafin e gazetės tė cilėt pėrballojnė gjithēka nė shėrbim tė Metės.Ushtrimi i diktatit tė rregullt tė Edi Ramės duke zėvėndėsuar nė mungesė edhe Nanon ndaj gazetave Shekulli, ,Tirana Observer, Metropol etj (pėrveē kryesisht Top Channel e Shqip drejtpėrsėdrejti nė pushtetin e tij) shtrihet deri edhe tek Panorama ndonėse pėrfaqėson interesat e Metės. Ēka tregon se pavarėsisht nga rivaliteti pėr marrje froni politik midis Ramės e Metės, bisnesmenėt e pronarėt e gazetave pėrkatėse, sot manjatė ekonomik financuar qysh nė 90 me strategjinė pluRAMIZISTE e zhvilluar individualisht sipas shkallės sė korrupsionit megjithatė konvergojnė nė kėto interesa. Ndaj presioni i ndėrsjelltė mbetet legjitim sipas kodit pluRAMIZIST tė dominimit tė pėrgjithshėm filluar kryesisht nga shtypi jo zyrtar, ndėrsa rivaliteti politik zhvillohet nė specifikat e zgjerimit tė pushtetit individual (ekonomik e politik tė lojtarėve). Kėshtu spjegohet dhe testimi , servirja mediatike deri edhe sė luturi nė pritje tė kthimit tė Nanos, i cili kultivon ende “shkėlqimin” e tij nė mungesė. Kurse lidhjet Meta me pushtetin (qeverinė Berisha) serviren nga ana e Metės pėr pragmatizėm madje institucional e jo shkelje principi . E pse jo (nga ana e tė shoqes) pėr simpati e miqėsi humane, (qofshin kėto deri edhe morbose) pa trazuar principet siē pohon e siē dihet lidhja e tyre e njėkohėshme me Ramiz Alinė , me familjen Xhuglini, e njėherėsh me familjen mbretėrore. Si ēift i hapur sė paku politikisht qė dėshmojnė, ėshtė e vėshtirė ta konsiderojmė qoftė edhe pragmatizėm me ēka ata justifikojnė veprimet e tyre politiko-miqėsore dimensionalisht tejet tė gjėra e tė pakriter ēka shqip do tė quhej: strategjia e paprinciptė e trafikut tė interesave. Nė tė kundėrt ēifti Meta ndahet principialisht pra politikisht vetėm nga Enver Hoxha. Kuptohet qė krahasuar Berishėn , Nanon e Ramėn, Meta ėshtė protagonisti i ri i linjės sė vjetėr pluRAMIZISTE pėr interesa aktuale. Rėnė nė sy me fillesa karriere si dhjetoristė tė parė sė bashku me Majkon krahas Azem Hajdarit, ky i likujduar tashmė pėr autenticitet antipluRAMIZIST. Dy dhjetoristėt qė krahas Nanos bėnė historinė e PS, po e zhvillojnė atė nė ndarje apo nė bashkim, tani pėr tani ende iluzion , sipas Metės prej faktorit Rama (?).

Antiprincipi

Me historikun e karrierės deri edhe kryeministrore Meta ka investuar dinakėri tė qetė e sidomos potente synuar ekonomikisht pėrveē se politikisht pėr rimarjen e pushtetit. Jo orator por gjithėsesi i pagabueshėm , pragmatisht i qartė nė publik, ai rezikoi tė shkiste pėr herė tė parė nė motive tė dobta, sė fundi nė “OPINION”. Pa qėnė bindės madje konfuz nė justifikimin se LSI nuk kėrkonte ndarje tė zonave tė influencės me PS nė zgjedhjet vendore (kur realisht i kėrkon), duke shtruar principin sė qėni faktorialisht me pėrgjegjėsi tė plotė sipas kapacitetit konkret pėr tė gjitha partitė e koalicionit tė majtė, bie ende mė poshtė sė ankuari pėr rradhitjen nga fundi tė LSI nė listėn zyrtare , hartuar nga PS. Moment ky qė u kapėrxye megjithatė mjeshtėrisht duke deklaruar se edhe pse nuk ka besim tek Rama ėshtė i gatshėm pėr bashkėpunim institucional. Shprehur mė tej me fjalė tė tjera se distancimi publik prej Mega-Dushkut do tė ishte kushti principal qė do tė “virgjėronte” sėrisht sė korruptuari Nanon apo kėdo, pėr tu kthyer sė bashkėpunuari institucionalisht. Meta kėshtu lan duart sė kritikuari Nanon sepse nanoizmi tashme jeton si frymė mbizotėruese pikėrisht dhe vetėm tek kundėrshtarėt e Nanos nė PS. Ndėrsa vetė Nano ėshtė purifikuar nė seanca spirituale sheikėsh jashtė vendit e jashtė politikės i gatshėm pėr tu rikthyer si kryetari apo lideri historik, pra legjendar. Ndaj rivaliteti realisht i papajtushėm Meta-Rama mė shumė se Meta-Berisha (sepse kundrejt Ramės tė dy janė nė favor tė Nanos ) ėshtė thjesht rivalitet pushteti brėnda tė majtės se cili ramizist do tė fitojė. Nė rrethana tė tilla bashkimi sot mbetet dogmė. Ndėrkaq Rama lufton qartas jo thjesht kundėr Nanos por kundėr tij vetėm nė ruajtje tė postit si kryetar i PS , ndaj kodi pluRAMIZIST (pa pėrjashtuar presionin nga ana e Nanos pėr ēka ka investuar pėr 8 vjet pėr t’i bashkėfajsuar ) ju dikton tė tre gjelave Berisha, Rama e Meta, pėr momentin kushtin : Nano president. Filluar (kryesisht Nano) e mbėshtetur qė tė katėrt karrierėn politike nga mafia-pushteti i vjetėr : Alia, Xhuglini, Kapo, sot Meta ėshtė jo mė pak i detyruar ndaj tyre. Pėrfaqėsimi i kreut tė LSI nga mjekė e miq personalė tė Hysni Kapos si Sabit Broka, familja e Dine Abazit etj kur mjekėt e tjerė tė tij si S.Berisha e I.Kalo janė pozicionuar me kohė tepėr shquar e aspak individualisht, nuk mund tė jetė i rastit. Krahasuar me Berishėn (megjithėse jep pėrshtypjen qė ėshtė kundėr “ēimkave” ) qė rehabiliton zyrtarisht e institucionalisht Kalon, paralelisht egzagjerimit tė shėrbimit specifik tė mafiamedias, nuk ėshtė ēudi qė Metės ti kėrkohet ta rehabilitojė edhe nė politikė, kur antikorrupsioni nė fushėn e mjeksisė i besohet pikėrisht mjeranit qė akuzohet nė dritėn e diellit, ēka e ka kuptuar kushdo, pėr krim ndaj E.Hoxhės. Larg ideologjive, akuzohet pėr krim kombėtar, pėr tė sjellė nė pushtet maskėn zemėrbutė Alia qė tė vret pas shpine madje nė emėr tė E.Hoxhės sa qe gjallė apo tė mėsimeve tė tij deri nė 90. Kjo pėr ti demshpėrblyer mjekut kriminel apo “ēimkės” sė interesave tė vjetra tė pėrbashkėta sllavo-franko-serbe pėrlyerjen brėnda vendit. Ndaj Berisha nuk qėndron dot jashtė programit pluRAMIZIST siē e ka provuar edhe me ligjin antidemokratik tė legalizimit e tė ish pronarėve. Autokracia e tij sė bėri veten mė tepėr nga ēi lejohet ėshtė thjesht kėrcėnim pėr tė dalė jashtė kontrollit tė kėtij programi tė pėrbashkėt.

*           *           *

Nė vijim tė tematikės pėrveē organeve partiake : Z.Popullit , mė mashtuese se kurrė, e INTEGRIMI mė boshe e vetėm propagandistike , rrjeti mediatik ėshtė nėn sundim tė plotė dhe tė frikshėm nga oktapodėt e rinj Rama e Meta (qė blen sė fundi TVA nėpėrmjet pronarit tė Panorames) nė rivalitet pushtetesh ekonomike e mediatike pėr tė mbritur atė tė NJESHIT politik. Ndėrsa e djathta mbetur mbrapa pėr 8 vjet ( aspak e potencuar mė dobėt nga R.Alia por thjesht e paaftė , prej rrjedhjeve me apo pa kthim, derisa kokėshkretėsia e Berishės e detyron kokėshkretin Rama tė lėrė ėndrėn pėr kreun e PD e tė synojė atė tė PS) kryesisht me organet partiake sot edhe TV Klan tentojnė tani invazionin mediatik nėpėrmjet reformimit tė KKRT. Cka tremb tepėr mafiamedian e monopolistėve tė majtė. Ndaj mbėshtes kėmbguljen Lesi nė dhėnien e alarmit pėr domosdoshmėrinė e kontrollit kundėr mafias mediatike. Por me sa duket mafiamedia pėr tė rezulton vetėm Koēo Kokdhima, ēka ėshtė e sigurt por jo gjithēka. Po tė vihet re, kundėrshtari tjetėr kryesor pėr kėtė ėshtė A.Bushati pinjolli mediatik i klanit Alia, Xhuglini, Kapo, lanēuar tepėr herėt nga Sali Berisha pas viteve 90, (pėrgjatė revanshit ekstremisht tė egėr antikomunist tė tij), apo Erion Braēe i ZP , apo Andi Tela i Panoramės sepse ju rrezikohen interesat e drejtėpėrdrejta por kryesisht dhe ato tė ndėrsjellta tė pronarėve pėrkatės tė bisnesit e tė medias . Bie nė sy qė Lesi krahason me Kokėdhimėn dy “tė ndershmit” Bushati e Klosi tė cilėt mund ta kishin shfrytėzuar fare mirė mundėsinė e aftėsitė e tyre si Kokdhima. Kundrejt aftėsisė reale tė Kokdhimės me potencimin fillestar apo permanent pluRAMIZIST, kėtyre tė dyve askush s’mund t’ju a falte tė luanin rėndė dhe hapur , i pari nipi i Hysni Kapos dhe i dyti nipi i Ramiz Alisė. Si i bėhet ? Sigurisht qė zgjidhjen e kemi vetė nė dorė sė evituari luftėn e gjelave , nė se jo vetė gjelat. Kjo realizohet me kontroll preēiz nga ana e opinionit publik, pėrfaqėsuar nga tė gjitha organizmat joqeveritare dhe shumė mė gjėrėsisht pėr zgjidhje vetėm e vetėm konsensuale. Pėr ēka ėshtė folur e do vazhdojmė tė flasim edhe tjetėr herė.

Liliana Hoxha