Publicistikė  >>   Kurora e analizės

Kurora e analizės

Sikur kriza globale tė mos ketė prekur (shpresoj jo shumė dhimbshėm) krejt botėn, pėr rjedhojė efektet e saj tė mbrijnė tek ne, pėr rjedhojė tė lipsen prognozat ku do tė shkojė ekonomija jonė etj.

-Sikur tė mos kishim pasur jetuar ndonjėherė si shqiptarė me problemin e Kosovės nė gji e nė mėndje, e tek e fundit ē’pėrfaqėson “pavarėsia” e saj sot me misionin EULEX pėr tė.

-Sikur tė kishim qenė krejt tė pandjeshėm (pėrveēse tė paditur) qė tė mos jetojmė me shqetėsim tė pėrqėndruar kohor e hapsinor pėr tėrėsinė jetike shqiptare qė i ofrohet tė huajve nga Berisha me lehtėsi maramendėse pėr tu shndruar nė “superfuqi” energjetike. Filluar nga mė klasikja , ajo e erės deri tek ajo qė sjell katastrofa njerėzore botėrore po nuk u menaxhua teknikisht extremisht saktė , siē ėshtė energjia e nukleare.

-Sikur tė mos jetojmė ende nė pseudodemokraci me sistem zgjedhor tė pėrllogaritur sipas konfliktit tė interesave tė dy partive pushtetare PS-PD. Kryeministri reagon sė fundi (sikur tė mos kishin rezistuar deri nė grevė urije pėrfaqėsuaes tė partive tė vogla) , pėr tė bėrė diversion vetėm me LSI, edhe pse e kishte deklaruar ēėshtjen e kodit zgjedhor tė mbyllur “principialisht”. Pėr ēka PS vazhdon tė bėjė “parimorin” pėr tė lėnė Metėn doemos jashtė. Rama me historik mix individualiteti personal deklaron se nė 90 largohet nga PD se ajo “favorizonte” lavdinė e Enver Hoxhės, ēka sipas tij duhej pėrmbysur rėnjėsisht. Si arėsye madhore kjo e pėrcaktimit tė individualitetit tė tij politik (pra vetėm si antienverist) , sė paku tė kish evituar kalimin nga ekstremi i djathtė nė fondamentalizėm fetar. Megjithatė ka pasur 18 vjet kohė e sidomos qė kur mori PS qė ta rifundosė figurėn e Enver Hoxhės. Ndonėse imituar atė, gju mė gju me popullin, kjo ēėshtje kaq e mprehtė pėr z.Rama nuk mundet tė anashkalohet pikėrisht prej tij, pėr tė na ofruar sė fundi Obamėn shqiptar, pėr tė cilin do kishim vėrtet nevojė. Sikur vetėm tek kjo e fundit tė jetė i besushėm demagogu Rama tė tjerat le tė mbeten: “ tė shkuara tė harruara”.

-Sikur vlerėsimi ndėrkombėtar pėr ritje galopante tė ekonomisė pėrgjatė 2008 (gati 9% ?! krahasuar me njė vit mė parė) tė sillte njė boom fatlum tek shqiptarėt, do tė ishte ndjerė sado nė mėnyrė anėsore. Pėrveē se paradoks, pėr njė super lajm i tillė shqipatrėt kanė nevojė tė kuptojnė cilat ishin arėsyet kaq rastėsore paraqitur si “vlerė” e punės sė qeverisė pėr ritjen e treguesve ekonomikė. Pasur parasysh Gėrdecin, kallirin pa kokrra, rėnien e ndjeshme tė fuqisė blerėse, ritjen e krimit prej varfėrie tė malavitės etj.

-A pėrfaqėson fytyrėn e qeverisė precipitimi nė grevė urije edhe i qytetarėve tė Gjirokastrės, kur ajo i injoron pa ju zgjidhur problemin esencialisht tė thjeshtė: tė dėmshpėrblimit nga shkatėrimi i ndėrtimeve pa leje e pa kontroll.

-Si e pse u zvarit deri nė shpėrbėrje (zhdukje-pohuar qė nga Alia etj) ēėshtja e hapjes sė dosjeve tė shtetit, pėr tu katandisur nė show – tragjedi pėr ish tė persekutuarit, e show – komedi pėr kriminelet, qė pėr pasion personal tejkaluan vetė ligjet e komunizmit.

-Si e pse shqiptarėt sot pėrzgjidhen nga Camora si “gjenetikisht” pėrcjellės tė garantuar tė kodeve kospirative e aktiviteteve kriminale nė emer tė kodit mafioz.

-Si e pse nuk reagon qytetari i ndershėm (lexuesi tė bėjė njė paralele me popullin grek) pėr qėndrimin europian ndaj kėtij treguesi cinik : tė paisjes urgjentisht tė shqiptarit tė pėrzgjedhur me “pasaportėn e mafias”, ndėrsa ėshtė gati e pamundur pėr shqiptarin e thjeshtė paisja me pasaportėn e zakonshme tė qytetarit europian. A pėrbėn kjo njė paracaktushmėri, premisė deri nė qėllim tė qartė diabolik pėr ta destinuar kėshtu shqiptarin kontigjent krimi ndėrkombėtar.

-Si e pse pas 18 vjetėsh politika e treti si kripa nė ujė problemin ēam, pasi e pėrdori atė vetėm si kartė antikomuniste.

-Si e pse problemi ēam harroet ndėrsa zgjerohet gjeografikisht brėnda Shqipėrisė problemi i minoritetit .

-Si e pse shqiptarėt bėjnė vesh tė shurdhėr ndaj spekullimeve shovene pėr origjinėn sllave tė Skėnderbeut, kur nė raport me gjeografinė historike tė trevave shqiptare kjo jo vetėm qė s’qėndron nga ana shkencore, por ėshtė paturpėsisht naive pėr tu pėrdorur politikisht kundėr shqiptarėve.

-Mosha nuk e justifikon zonjėn Nexhmije Kola qė pėr interesat e padronėve tė saj tė tentojė tė planifikojė pėr ti mbyllur sytė e tillė, (sepse sipas saj para 5 shekujsh Enveri paska qenė grek dhe si shumica shqiptare para okupacionit turk me origjinė ortodokse). Fakt ėshtė vetė vullneti i tij qė nė 1985, Enveri i mbylli sytė me mbiemrin Hoxha nė fuqi te shtatė. Shtatė nipėr e mbesa mbiemrin Hoxha e mbajnė element vendimtar tė identitetit tė tyre edhe pas martesor (fjala ėshtė pėr mbesat).

-Si e pse “ezauroen” deklaratat madje nga brėnda parlamentit (Bollano) pėr rivendikim tė hapur grek kundrejt “Vorio Epirit”(jugu i Shqipėrisė).

*                  *                  *

Po ndalem sė radhituri ēėshtje tė shtruara nė formė pyetje retorike pėr tė nxitur aq sa mund shqiptarin qė jeton me kėto shqetėsime tė flasė pėr tu dėgjuar, tė shkruajė pėr tu lexuar, cilatdo qofshin pengesat. Mar shkas nga njė emision televiziv ku “damat” tona tė ekranit edhe pse ngritur mbi mondanitetin ku duket se i destinon kamera (realisht shoqėria), pėrpėliteshin sė vetėndjeri tė diskriminuara qė askush s’ju ofronte “kurorėn” e analistes. Yje televizive kėto, tė realizuara nė karrierė megjithatė stigmatizuan me patetizmin e tyre problemin themelor social tė shoqėrive tė zhvilluara, atė tė diskriminimit gjinor. Pa u ndalur nė rėndėsinė e kėtij problemi, kurrėsesi tė amortizuar dot krejt, damat nė fjalė (mjaftuar tek ekspansioni maskilist) harruan sakrificėn vetiake. Analiza pėr problemet kombėtare ka dimensione tė pa limituara e gjithėpėrfshirėse. Vetėkuptohet edhe mbi gjinore, ku kėrkohet vetėm pėrkushtimi ndaj saj. Por ēėshtja duhet tė na rėmbejė. Sė pari tė na pėrcaktojė shoqėrisht sė brėndshmi si qėnie sociale e pastaj privatisht si qėnie humane.

Pra nuk duhet e aq mė tepėr tė pritet nga pretendentet protokoll i posaēėm i dorėzimit tė “aurorės” pėr tu autorizuar pėr analizėn. Ajo veē bėhet, meritohet, pa pritur duartrokitje nga askush. Dhe shėmbuj ka. Nė modestinė e saj profesionalisht racionale e tė pėrkorė Monika Stafa bėn analiza tė mprehta nė “Exluziv”. Eni Velēani arin tė analizojė duke intervistuar tė ftuarin, ndėrsa Mimoza Picari rėndom analizon pėrgjatė lajmit etj etj. Problemi shqiptar na kėrkon tė gjithėve. Veē duhet tė ndjehemi pjesė e tij. Fjalėt e teperta janė fukarallėk.

Liliana Hoxha

Dhjetor 2008